Posted on 09/11/2016 by Mistercocktail

Door: Daniël Meis

Op 9 november aanstaande gaat Händels ‘Jephtha’ bij de Nationale Opera in première. Wat ons betreft een niet te missen duister stuk vol prachtige koorpartijen en duetten dat bovendien één van de mooiste aria’s bevat die Händel ooit heeft geschreven.

Händel componeerde ‘Jephtha’,  zijn laatste oratorium, in de eerste maanden van 1751.  Het jaar daarvoor was hij betrokken bij een verkeersongeluk –toevalligerwijs in Nederland ergens tussen Haarlem en Den Haag- met als gevolg dat hij in rap tempo blind werd. Zo snel zelfs dat hij zijn werk ettelijke malen moest onderbreken. Toen hij de koorpartij “How dark, O Lord, are thy decrees” had afgerond, schreef Händel in de marge: “Reached here on 13 February 1751, unable to go on owing to weakening of the sight of my left eye.”

jephtha-dno-1

Image by Petrovsky & Ramone for De Nederlandse Opera


Georg Friedrich Händel
werd in geboren in Duitsland en maakte furore in heel Europa. In Italië waar hij voor de Romeinse aristocratie en geestelijkheid componeerde, werd hij vanwege zijn Saksische afkomst ‘Il caro Sassone’ genoemd. Maar het populairst was hij in Engeland. Het Londens publiek kon niet genoeg krijgen van ‘opera seria’, serieuze opera’s in de Italiaanse stijl, en Händel leverde die als geen ander. Kijk op Youtube naar fragmenten van de film ‘Farinelli’ en je krijgt een beetje een idee van de totale hysterie omtrent opera in 18de-eeuws Londen. Tevens voorzag hij de Engelse koninklijke familie -oorspronkelijk ook Duits- van een soundtrack die tot op heden tijdens kroningen, huwelijken en andere plechtigheden van stal wordt gehaald. Later in zijn carrière concentreerde de componist zich op Engelstalige oratoria -vocale muziekstukken met een veelal religieus thema. Hoewel oorspronkelijk bedoeld om in concertvorm op te voeren, worden zijn oratoria tegenwoordig steeds vaker geënsceneerd uitgevoerd. Geslaagde voorbeelden hiervan zijn de Glyndebourne-producties van ‘Saul’ en ‘Theodora’.

Terug naar Jephtha. Hij wordt door de Israëlieten gesmeekt om hen aan te voeren in de strijd tegen de Ammonieten. Deze stemt in onder voorwaarde dat hij in het geval van een overwinning de leider van Israël wordt. Jephtha zweert dat hij in dat geval het eerste levende wezen dat hem bij thuiskomst tegemoet komt als dank aan God zal offeren. Zijn dochter Iphis is verloofd met een jonge krijgsman, Hamor. Het stel is van plan om te trouwen als de veldslag goed afloopt. Uiteraard is er een kink in de kabel: Jephtha komt na de victorie zijn dochter als eerste tegen dus Iphis is de klos. Ofschoon dol op drama en tragiek ging het 18de-eeuwse publiek graag op een positieve noot naar huis dus ook ‘Jephtha’ ontkwam niet aan een gekunstelde ‘happy end’, vaste prik was voor de meeste opera’s en oratoria uit die tijd. Iphis wordt in tegenstelling tot wat er met haar in de bijbel gebeurt net voordat ze wordt afgeslacht, gered door een engel. Overigens op voorwaarde dat ze de rest van haar leven in kuisheid doorbrengt.

Hoe onwaarschijnlijk de plot ook is, de emoties die worden verwoord door de muziek zijn ontroerend reëel. De wetenschap dat Iphis en Hamor de uiteindelijke slachtoffers zijn, maakt hun liefdesduet tijdens de eerste acte des te schrijnender en Jephtha’s aria ‘Waft her angels through the skies’ waarin hij zijn dochter een behouden hemelvaart toewenst, behoort tot het mooiste dat Händel ooit heeft geschreven.

oper-in-london-hogarth

18th Century caricature on opera in London

 

Kaarten voor Jephtha koop je hier voor de volgende dagen:
Woensdag 9 november (er zijn nog wat losse kaarten voor de première vanavond!)
Vrijdag 11 november
Dinsdag 15 november
Donderdag 17 november
Zondag 20 november
Donderdag 24 november
Zondag 27 november